مرکز تحقیقات طب هوافضا

1-             مشخصات و تاریخچه مرکز

از سالیان بسیار دور همزمان با دسترسی به هواپیماها. ضرورت حضور پرسنل متخصص پزشک و رشته های مرتبط در راستای تالیف سلامتی و حفظ و ارتقای آن به صورت ملموس وجود داشت و از اینرو تربیت افراد متخصص در این خصوص امری بدیهی است.

در سال های پر از پیروزی انقلاب اسلامی، همگام با شکوفایی عرصه های مختلف علم و دانش در رشته های گوناکون، بازنگری کلی و اصول در زمینه طب هوافضا و زیرسطحی نیز مطابق با ماموریت های مهم و راهبردی آجا بخصوص در مدت هشت سال دفاع مقدس، انجام یافته و با تربیت نیروهای متخصص در امور پزشکی هوایی و زیرسطحی، حفظ و صیافت از این همواره پابرجا و روندی رو به جلو داشته است.

مقام معظم رهبری در سال 1383 دانشگاه علوم پزشکی آجا راموظف به راه اندازی رشته و پذیرش دستیار کرد. رشته طب هوا و فضا است که با راه اندازی آن در چهل و ششمین نشست مورخ 25/3/76 شورای آموزش پزشکی و تخصصی موافقت اصولی به عمل آمد و در پنجاه و یکمین نشست شورا که در تاریخ 8/12/87تشکیل گردید،به دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران مجوز پذیرش دستیار شد.

رشته طب هوا فضا و زیر سطحی شاخه ای از علوم پزشکی است که دانش آموختگان پس از طی دوره ، توان پیشگیری ، تشخیص ،درمان و مراقبت از کارکنان شاغل در شرایط غیر متعارف هوا فضا و زیر سطحی و محیطهای خاص نظیر : سایتهای راداری ، سایتهای موشکی ،زیر دریاییها ، فرودگاههای مقدم، برجهای مراقبت و نظایر آن را دارا باشند و در ارتقای سلامت پرواز و غوص نقش حرفه ای ایفا نمایند.

اهمیت رشته:

با توجه به تاثیرمجرز این رشته در جایگاه دفاعی کشورهای جهان ، نیاز به انجام معاینات جامع و دورهای مستمر افراد شاغل لزوم کنترل و کاهش استرس های سایکوفیزیولوژیک در ارتفاعات بالا و اعماق دریا و شرایط پر استرس مربوطه، رسیدگی به بیماران فوریت های پزشکی در محیط هوافضا و زیرسطحی، هدایت برنامه سلامت پشتیبانی پزشکی درگسترش نیروها شرکت کننده درعملیات نظامی، شناسایی علل بروز سوانح با منشا انسانی استرا نژیک بودن این رشته را محرز می نماید..

عنوان رشته به فارسی:

طب هوا ، فضا و زیر سطحی

عنوان رشته به انگلیسی :

Aerospace & sub-aquatic Medicine

نقش های دانش آموختگان در جامعه :

دانش آموختگان رشته هوا ،فضا و زیر سطحی ،در نقشهای تشخیصی ، درمانی و مراقبتی پیشگیری آموزشی پژوهشی مشاور و مدیر انجام وظیفه می کنند

 

دلایل نیاز به راه اندازی این رشته و حدود تربیت دستیار در این رشته :

تربیت نیروهای تخصصی

همگامی و تطابق امور مربوط به صنعت هوا و فضا و زیر سطحی با حوزه پزشکی مربوط .

تقویت بنیهدفاعی در امور به عنوان یک ضرورت ملی.

دلیل استراتژیک بودن این رشته

تاثیرمحرز این رشته در جایگاه دفاعی کشورهای جهان

نیاز به انجام معاینات جامعو دوره ای مستمرافراد شاغل

لزوم کنترل و کاهش استرسهای سایکوفیزیولوژیک در ارتفاعات بالا و اعماق دریا و شرایط پر استرس مربوطه .

رسیدگی به بیماران اورژانسی در محیط هوا و فضا و زیر سطحی .

هدایت بر نامه سلامت.

پشتیبانی پزشکی در گسترش نیروها حین عملیات نظامی .

شناسایی علل بروز سوانح با منشا انسانی .

1- اهداف تشکیل مرکز:

1-1- هدایت و حمایت پژو هش های نظری و کاربردی  طب هوافضا و ایجاد شرایط مناسب تحقیقاتی برای اعضای هیات علمی دانشکده طب هوافضا و زیرسطحی، دانشگاه علوم پزشکی آجا و دیگر پژوهشگران.

2-1- تلاش در جهت تعیین اولویت های پژوهشی طب هوافضا براساس نیاز سنجی گروه های مرتبط آموزشی دانشکده طب هوافضا و زیرسطحی.

3-1- کمک به تولید دانش در زمینه طب هوافضا و تلاش در ارائه و انتقال اطلاعات و اجتناب از موازی کاری پژوهشی و جلوگیری از صرف هزینه های اضافی.

4-1- همکاری علمی با مراکز تحقیقاتی و آموزشی ایران و سایر کشورها و سازمانهای بین‌المللی با رعایت قوانین و مقررات دولت و ارتش جمهوری اسلامی ایران.

5-1- ارتباط مستمر با  معاونت جهاد خود کفایی آجا و بخش های مرتبط به منظور برطرف نمودن نیازهای فنی و تجهیزاتی.

6-1- ارتقای سطح کمی و کیفی تحقیقات با توجه به استفاده بهینه و آسان از اطلاعات، منابع ، امکانات و تجهیزات موجود در مراکز تحقیقاتی آجا و سایر مراکز تحقیقاتی کشور.

7-1- تربیت و بکارگیری نیروی انسانی محقق در زمینه طب هوافضا.

8-1- ایجاد و تقویت روحیه کار گروهی در بین محققین و دانشجویان.

9-1- جمع آوری، تنظیم و طبقه بندی اسناد، مدارک و مقالات مربوطه و همچنین انتشار نتایج تحقیقات.

2- طرح های اتمام یافته و یا در حال انجام در مرکز:

1-2- شناسنامه ایمنی مواد شیمیایی موجود در کارگاه های تعمیراتی هواپیمایی نیروی زمینی

2-2- بررسی بافت شناسی تغییرات استخوان در مراحل مختلف سفرهای فضایی در مدل آزمایشگاهی

3-2-  بررسی خواص مکانیکی استخوان در مدل آزمایشگاهی سفرهای فضایی

4-2-  بررسی خواص مکانیکی استخوان در مدل آزمایشگاهی سفرهای فضایی پس از تجویز مکمل ویتامینی

5-2- بررسی اثر ویتامین های محلول در چربی بر بیومارکرهای استخوانی در خون و ادرار در مدل آزمایشگاهی سفرهای فضایی

6-2- بررسی تغییرات فشار داخل جمجمه ای (ICP) با افزایش ارتفاع شبیه سازی شده با روش غیر تهاجمی افتالمو، دینامومتری

7-2- بررسی علل از کار افتادگی پزشکی در خدمه پروازی در طی 30 سال گذشته

8-2- بررسی مدل استراتژی هوش هیجانی، شایستگی و مدیریت بحران در کارکنان پروازی

9-2- بررسی تاثیر استعمال روغن کنجد بر آستانه درد ناشی از فلبیت در بیماران تحت شیمی درمانی

 

3- موانع و گلوگاه های موجود در اجرای طرح ها

فقدان متخصص آمار و متدولوژی، کمبود پرسنل اداری، کمبود اعتبارات مالی، فقدان دسترسی به اینترنت پرسرعت.

4- اهداف پنج ساله مرکز:

1-4 - مرکز پیشگام در تولید دانش نوین و فناوری پیشرفته در زمینه طب هوافضا .

2-4-  تقویت بنیه دفاعی در امور فوق به عنوان یک ضرورت ملی.

3-4-  پاسخگویی به نیازهای اساسی پژوهشی و درمانی در محیط های هوا و فضا .

4-4- یکی ازپنج مرکز معتبر در خاورمیانه از نظر تولید دانش نوین و ارائه خدمات پژوهشی در زمینه طب هوافضا.

5-4- یکی ازپنج مرکز معتبر از نظر داشتن بانک اطلاعاتی تخصصی در زمینه طب هوافضا و روزآمد دنیا.

6-4- از شناخته شده ترین مرکز علمی و پژوهشی در زمینه طب هوافضا در کشور و منطقه.

7-4- مرکز پیشگام در جذب و حمایت بی دریغ از مبتکران و نواندیشان عرصه پژوهش های طب هوافضا.

 

معیارهایی که با استفاده ازآنها بخش ضروری برنامه (  core curriculum) تدوین شده است .

تقویت بنیه دفاعی و ارتقاء امنیت ملی

نیازهاو پروژه های ملی

ارتقاءسطح پژوهش و تخصص

تامین نیازمندیهای صنعت در حوزه مربوطه

راهبردهای آموزشی :

تلفیقی از  Student Centeredو       Teacher Centered

 Hospital based Lab Based  و آموزشهای مبتنی بر عملیات  (Operationally Based)

تاکید بر پیشگیری

Special Community Based

روشهای خاص آموزشی

استفاده سیمولاتورهای چندگانه Skill-Labبه ویژه در آنترومتری-In flight Simulated Patient
لابراتوارهای تغییرات شدی شتاب ،سانتریفیوژ
(Centrefuge)و آزمایشگاههای مربوط به تغییر موقعیتهای فضایی در حرکت و عدم تعادل و Disorientation  های محیطی (Gyrolab )

آزمایشگاه مربوط به دید حرکتهای سریع و شدید ،دید در شب و ... شبیه سازهای پرشی وتنشهای نا متعارف تحمیل شده بربدن (Ejection Seat)و ...

 

- درصد میزان پیشرفت زیر ساخت مرکز:

از نظر تجهیزات، وسائل اولیه موجود است که در اساسنامه نیز به تفضیل قید گردیده و خرید تجهیزاتی با فناوری روزآمد (جدول ذیل) پیشنهاد شده است.

 

2-           کلیه اعضای هیأت علمی ، محققین و پرسنل مرکز

 

 

 


رشته

نام و نشان


فوق جراح توراکس

دکتر محسن حجت


پزشکی قانونی

دکتر سهیل نصوحی


قلب و عروق

دکتر حبیب الله میرزا بابایی


قلب و عروق

دکتر میترا سلامت


قلب و عروق

دکتر رسول جانعلی خوشخوی


فوق قلب و عروق

دکتر بابک بیاتی


PhDروانشناسی نظامی

دکتر محمد رضا ابراهیمی


روانپزشک

دکتر ارسیا تقوا


روانپزشک

دکتر غلامرضا حاجتی


PhDروانشناسی

دکتر ناصر گودرزی


PhDروانشناسی

دکتر پرویز دباغی


PhDآناتومی

دکتر امیر خوشوقتی


 

دکتر کوروش سلیمانی


PhDفیزیولوژی

دکتر علیرضا عسگری


PhDفیزیولوژی

دکتر ایرج میرزایی دیزگاه


دوره طب زیر سطحی

دکتر رامین معصومی


طب هوافضا

دکتر امیر نظامی


بیهوشی

دکتر حسین نداف نیا


بیهوشی

دکتر محراب حجت


فوق ریه

دکتر فرهاد مصدق


PhDپیراپزشکی

دکتر ولی الله صبا


PhDبیوفیزیک

دکتر عبدالمجید اردشیری لاجیحی


PhDفارماکولوژی

دکتر سید رضا ابطحی


PhDفارماکولوژی

دکتر مجید جعفری ثابت


جراح عمومی

دکتر محمد حسین لشکری


طب اورژانس

دکتر علی محمدشاهی


طب اورژانس

دکتر سید ضیا هجری پور رفسنجانی

 

3-          دست آورد های مرکز

عنوان طرح

ردیف

طراحی کوله پشتی نظامی برای سربازان پیاده ایران

1

ﺑﺮرﺳﻲﺗﺎﺛﻴﺮ ﻋﺼﺎره ﻣﺘﺎﻧﻮﻟﻲ دو ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ از ﺗﻴﺮه Boraginaceaو ﺗﻴﺮه Lamiaceaeﺑﺮروی  ﻣﺪل ﺣﻴﻮاﻧﻲ زﺧﻢ ﭘﺎی دﻳﺎﺑﺘی ﺑﺮ روی ﻣﺪل ﺣﻴﻮاﻧﻲ زﺧﻢ ﭘﺎی دﻳﺎﺑﺘﻲ

 

2

طراحی  log Bookدستیاری طب هوا فضا و زیر سطحی

3

رتینوپاتی از ارتفاع در مواجهه با اتاقک کم فشار

4

دزیمتری بیولوژیکی پرسنل پروازی به روش آنالیز متافاز

5

بررسی تأثیر شنا بر میزان IGF – 1  پلاسما و مخچه موش صحرایی نر دیابتی

6

بررسی اثر شرایط بی وزنی بر مقدار سرمی لپتین و نوروپپتید Yدر موش های بزرگ آزمایشگاهی در محیط شبیه سازی شده

7

بررسی سایکوپاتولوژی ها و توزیع صفات شخصیتی در بین خلبانان ایرانی با استفاده از آزمون mmpiو نورم یا هنجارسازی آن

8

بررسی تأثیر ترکیب مکمل کروم پیکولینات ( در رژیم غذایی ) و تمرینات هوازی برروی افزایش حساسیت انسولین در افراد دیتابتی

9

امکان سنجی ایجاد کتابخانه مجازی در دانشکده طب هوا فضا و زیر سطحی

10

اثر تجویز ویتامین D  و کلسیم بر تغییرات استخوان در مدل شبیه سازی شده میکروگراویته

11

ارزیابی کیفیت سوالات آزمون ارتقای دستیاری سال 1392 دانشکده طب هوا فضا و زیر سطحی

12

بررسی اختلالات خواب در پرسنل پروازی نیروی هوایی: با رویکرد پلی سومنوگرافی

13

سنجش ترکیب بدن پرسنل پروازی نیروی هوایی ارتش (مقایسه آنتروپومتری با DXA)

14

" ارزیابی تغییرات کروموزومی ناشی از فیلدهای EMFدر کارکنان مشاغل راداری نیروهای پدافند هوایی"

15

بررسی اثر تجویز اریتروپویتین بر تغییرات دانسیتومتریک و هیستومورفولوژیک استخوانی حاصله در مدل تجربی مایکروگراویتی در موش بزرگ آزمایشگاهی

16

بررسی اثر ویتامین Dبر بیومارکرهای استخوانی در مدل آزمایشگاهی تعدیل یافته سفرهای فضایی

17

بررسی تغییرات فشار داخل چشمی پس از پرواز با هواپیماهای جنگی

18

تهیه نمونه آزمایشگاهی و تعیین ماندگاری تغذیه ای و میکروبی کیت بقای 7 روزه برای خلبانان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران

19

بررسی هماچوری میکروسکوپی در بین خلبانان شکاری در اتاق ارتفاع

20

بررسی اثر دریافت غذایی و اندازه های تن سنجی بر مقایسه وضعیت استرس اکسیداتیو و فاکتورهای التهابی و انعقادی در کارکنان پروازی و غیر پروازی هواپیمایی نیروی زمینی

21

طراحی و ساخت سیستم انجام آزمایشات فشار و میزان اکسیژن برای مدل حیوانی

22

Tio2/Fe2o3   "تست بازیافت نمونه سنتزی

23

تهیه MSDS( material safety of data sheets) شناسنامه ایمنی مواد شیمیایی موجود در کارگاههای تعمیرایت هواپیمایی نیروی زمینی

24

بررسی شیوع فوبیای پرواز در مسافران خطوط هوایی ایران

25

مقایسه شیوع سندروم متابولیک در پرسنل پروازی با کارکنان غیر پروازی در پنج پایگاه اصلی شکاری از سال 1391-1385

26

بررسی شاخصهای اسپیرومتری و فراوانی علایم تنفسی غواصان نیروی دریایی در سال 1392

27

طراحی اقلام غذایی کیت بقای 7 روزه (survival Kit) غذای مورد استفاده در هواپیما هنگام مأموریتهای پروازی طولانی مدت(lunch box) و طراحی رژیم غذایی در وضعیتهای آماده باش و آزاد کادر پروازی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران"

28

مکان یابی مرکز تحقیقاتی ارتفاع بالا بر اساس اطلاعات زمین شناسی و سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS

29

طراحی سیمولاتور میکروگرویته

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4-          زمینه های تحقیقاتی مرکز

از آنجا که مأموریت دانشکده طب هوا فضا و زیر سطحی به عنوان یکی از عناصر مأموریتی دا ع پ آجا، حفظ و ارتقای سلامت جامعه هدف از طریق تعلیم و تربیت ، تحقیقات، مشاوره، سیاست گذاری و نظارت در علوم طب هوا فضا و زیر سطحی با اولویت پیشگیری، امداد و انتقال، درمان و توانبخشی، متناسب با نیاز های عملیاتی امروز و چالش های فردا در گستره کشوری است، عناوین کلان تحقیقاتی در چند حیطه پژوهشی به صورت زیر می باشد:


 

 

ردیف

حیطه

بخش های عمده

1

پرسنل

 

A.       سبک زندگی و بیماری های مربوطه

B.        روانشناسی و آمادگی روانی  mental fitness

C.        آمادگی جسمانی physical fitness

D.       طب کار و مخاطرات شغلی

E.        بانک داده ها و معاینات ادواری

F.        توان بخشی و ورزش درمانی

G.       رفتارهای دارویی و مسمومیت هاا

H.       بیماری های ناشی از ماموریت های خاص

I.          بیماری های ناشی از سالخوردگی (aging)

J.         اختلالات شناختی (ناشی از بی خوابی، هیپوکسی، حضور در محیط های کوچک، شتاب های مثبت و منفی، شیفت کاری و...)

K.        کیفیت خواب و خستگی

L.        بهداشت و تغذیه و مکمل ها

M.   ارگونومی و آنتروپومتری

2

سازمان و استانداردها

 

          I.            نحوه ی گزینش و معیارهای آن (جسمی، روانی،شناختی)

        II.            دستورالعمل های بازنشستگی ( زودتر از موعد و ...)

       III.            نحوه ی ارتقا

      IV.            آزادی های حین خدمت

        V.            عزت سازمانی

      VI.            عزت خانوادگی (بررسی سهم خانواده ها در عملکرد پرسنل)

     VII.            استانداردهای پزشکی و پزشکی هوایی

   VIII.            استانداردهای امداد و انتقال

      IX.            استانداردهای سیستم ایمنی

        X.            استانداردهای انتروپومتری

      XI.            استانداردهای خوراکی و داروها

     XII.            استانداردهای محیط کار

3

محیط و ماموریت

 

   XIII.            هیپوکسی و هیپوبار (و هایپربار)

   XIV.            زیردریایی و محیط های بسته:

    XV.            مسمومیت های صوتی و شیمیایی

   XVI.            بی وزنی

 XVII.            شتاب های مثبت و منفی

XVIII.            تهدیدهای جانداران دریایی

   XIX.            تغییرات فیزیولوژیک ناشی از پرواز

    XX.            تغییرات در سلامت فیزیکی و روانی به دنبال سفرهای زیردریایی

  1. k    امداد و انتقال

4

پژوهش در آموزش

 

 XXII.            نیازسنجی در حیطه آموزش

XXIII.            مطالعات KAP

XXIV.            مطالعات درون سازمان

 XXV.            آزمونها و ارزیابی های درون گروهی

XXVI.            ارزیابی محتوایی برنامه های دستیاران

XXVII.            روش های آموزش

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15-تجهیزات و فناوری مورد نیاز

 

ردیف

مشخصات تجهیزات

1.       

آزمایشگاهG-lab  (سانتریفیوژ انسانی)

2.       

آزمایشگاه  G-lab(سانتریفیوژ حیوانی)

3.       

آزمایشگاه هایپوبار (اتاق ارتفاع) - انسانی حداقل 12 نفره

4.       

آزمایشگاه هایپوبار (اتاق ارتفاع) - در مقیاس حیوانی

5.       

آزمایشگاه هایپربار انسانی با سیستم تامین اکسیژن (دو عدد اتاقک یک نفره)

6.        

آزمایشگاه هایپربار در مقیاس حیوانی

7.       

آزمایشگاه سیستم ارزیابی Night vision  و Dark adaptation

8.       

آزمایشگاه تست سیستمهای تعادلی

9.       

آزمایشگاه شبیه ساز محیط های سرد وگرم

10.   

آزمایشگاه مطالعات اثرات سر و صدا و ارتعاش

11.   

آزمایشگاه شبیه ساز نجات در آب (استخر Survival)

12.   

 آزمایشگاه شبیه ساز اثرات فشار بالای آب (استخر عمیق) یا استخر پر فشار

13.   

آزمایشگاه بیومدیکال یا زیست پزشکی

14.   

آزمایشگاه شبیه ساز سقوط آزاد (تونل باد تعلیق)

15.   

آزمایشگاه شبیه ساز بی وزنی (هواپیما)

16.   

آزمایشگاه شبیه ساز نجات از هواپیمای شکاری (صندلی پران)

17.   

آزمایشگاه ژنتیک پزشکی

18.   

آزمایشگاه مطالعات آنتروپومتری، ارگونومی و مهندسی انسانی

19.   

آزمایشگاه شنوایی سنجی (اودیومتری، تیمپا نومتری و ABR)

20.   

آزمایشگاه خواب و ارزیابی ریتمهای بیولوژیک در انسان

21.   

آزمایشگاه علوم اعصاب (نوروساینس)

22.   

آزمایشگاه علوم شناختی Cognitive

23.   

آزمایشگاه Dry Floatation Microgravity

24.   

آزمایشگاه تجزیه و تحلیل سوانح هوایی

25.   

آزمایشگاه فیزیولوژی و پاتولوژی (آسیب شناسی)

26.   

آزمایشگاه سم شناسی(توکسیکولوژی) و بیوشیمی

27.   

آزمایشگاه بیوفیزیک و بیودینامیک

28.   

آزمایشگاه فیزیولوژی محیط و مطالعات اکولوژیک

29.   

آزمایشگاه شبیه ساز فرار از زیردریایی

30.   

آزمایشگاه شبیه ساز دیس اوریانتاسیون فضایی (جایرولب )

31.   

صندلی بارانی با کابین مربوطه

.